Dómsmálaráðuneytið

Dómsmálaráðuneytið kemur að framkvæmd alþingiskosninga með margvíslegum hætti. Það annast m.a. gerð og dreifingu kjörgagna bæði utan kjörfundar og á kjörfundi, heldur skrá yfir listabókstafi stjórnmálasamtaka og ákveður bókstaf nýrra stjórnmálasamtaka.

Kjörstjórnir

Ákveða þóknun
Dómsmálaráðherra ákveður þóknun fyrir störf landskjörstjórnar og yfirkjörstjórna.

Gerðabækur og innsigli
Dómsmálaráðuneytið lætur í té og löggildir gerðabækur landskjörstjórnar og yfirkjörstjórnar.  Einnig lætur ráðuneytið kjörstjórnum í té embættisinnsigli. 

Kjördagur

Auglýsing alþingiskosninga
Dómsmálaráðuneytinu ber að auglýsa hvenær almennar reglulegar alþingiskosningar skulu fara fram. 

Kjörskrár

Auglýsing um framlagningu kjörskráa
Dómsmálaráðuneytinu ber að auglýsa framlagningu kjörskráa í fjölmiðlum í síðasta lagi 12 dögum fyrir kjördag.  Þar á að koma fram að athugasemdir við kjörskrá skuli senda til hlutaðeigandi sveitarstjórna. 

Listabókstafir

Skrá um listabókstafi stjórnmálasamtaka
Dómsmálaráðuneytið heldur skrá um listabókstafi stjórnmálasamtaka sem buðu fram lista við síðustu almennar alþingiskosningar og skal birta hana með auglýsingu í síðasta lagi átta vikum fyrir hverjar almennar alþingiskosningar.  Ef kosningar eru fyrirskipaðar með svo stuttum fyrirvara að þessu verður ekki við komið, skal birta auglýsingu innan þriggja sólarhringa eftir að kosningar eru fyrirskipaðar.

Tilkynningar frá stjórnmálasamtökum sem ekki hafa skráðan listabókstaf eða þeim sem hafa skráðan bókstaf en vilja breyta honum
Ef stjórnmálasamtök sem ekki hafa skráðan listabókstaf hyggjast bjóða fram lista við alþingiskosningar þá skal tilkynna það dómsmálaráðuneytinu eigi síðar en kl. 12 á hádegi þremur sólarhringum áður en framboðsfrestur rennur út.  Tilkynningin skal undirrituð af 300 kjósendum.  Heiti nýrra stjórnmálasamtaka má ekki vera þannig að villst verði á því og heiti samtaka sem eru þegar á skrá með listabókstaf hjá ráðuneytinu.  Dómsmálaráðuneytið skal þegar tilkynna stjórnmálasamtökum, sem eru á skrá, um ný samtök sem tilkynnt eru og um ósk þeirra um listabókstaf.  Dómsmálaráðuneytið ákveður bókstaf nýrra samtaka að fengnum óskum þeirra og með hliðsjón af listabókstöfum annarra stjórnmálasamtaka í undangengnum kosningum

Ef samtök, sem eru skráð, óska eftir að breyta heiti sínu skulu þau tilkynna dómsmálaráðuneytinu það innan sama frests.

Tilkynning breytinga
Breytingar á áður birtri auglýsingu ráðuneytisins um listabókstafi stjórnmálasamtaka skal þegar birta með nýrri auglýsingu sem og að tilkynna landskjörstjórn og yfirkjörstjórnum um þær.

Kjörgögn

Kjörgögn fyrir utankjörfundaratkvæðagreiðslu
Dómsmálaráðuneytið lætur í té kjörgögn fyrir utankjörfundaratkvæðagreiðslu og leiðbeiningar um tilhögun atkvæðagreiðslunnar.  Kjörgögn þessi skulu vera fyrir hendi hjá þeim sem annast atkvæðagreiðslu utan kjöfundar, þ.e. hjá sýslumönnum, hreppstjórum, skipstjórum en utanríkisráðuneytið sér um að koma þessum kjörgögnum til kjörstjóra erlendis.

Kjörgögn sem notuð eru við utankjörfundaratkvæðagreiðslu eru: kjörseðill, kjörseðilsumslag, fylgibréf og sendiumslag, svo og stimplar með listabókstöfum.

Kjörgögn fyrir kjörfund á kjördag
Dómsmálaráðuneytið lætur gera kjörseðla sem notaðir verða við atkvæðagreiðslu á kjörfundi þegar tilkynning hefur borist frá landskjörstjórn sem tilgreinir bókstaf hvers lista sem í framboði verður, fyrir hvaða stjórnmálasamtök hann er borinn fram og nöfn frambjóðenda á hverjum lista í réttri röð, stöðu þeirra eða starfsheiti og heimili.  Kjörseðlar skulu vera á haldgóðum pappír sem prent eða skrift sést ekki í gegnum, a.m.k. 125 g/m2  að þyngd.  Skipta skal um lit kjörseðla við hverjar alþingiskosningar.

Kjörseðlar sem notaðir verða á kjörfundi skal fullgera á eftirfarandi hátt: Prenta skal framboðslistana hvern við annars hlið, í röð eftir bókstöfum þeirra, og skal ætla hverjum lista um 6 sm breidd en lengd skal miðuð við fulla löglega tölu frambjóðenda. Niður undan bókstaf hvers lista, sem skal vera stór og greinilegur og standa yfir miðjum listanum, skulu vera nöfn frambjóðenda listans í réttri röð ásamt stöðu eða starfsheiti og heimili ef nauðsyn þykir til auðkenningar. Listarnir skulu aðgreindir með feitum langstrikum og skal að minnsta kosti 1/2 sm breitt bil vera fyrir framan nöfnin á hverjum lista. Þess skal getið um hvern lista fyrir hvaða stjórnmálasamtök hann er í kjöri á þann hátt að prenta með skýru letri neðan við listabókstafinn en ofan við nöfnin á listanum: Listi ... (nafn stjórnmálasamtakanna).

Kjörseðlana skal brjóta saman þannig að óprentaða hliðin snúi út. Ekki skal fullgera fleiri seðla en þá sem sendir verða undirkjörstjórnum og skal yfirkjörstjórn varast að láta óviðkomandi sjá seðlana áður en hún sendir þá frá sér.

Kjörseðlar skulu að jafnaði fullgerðir eigi síðar en sjö dögum fyrir kjördag og skal dómsmálaráðuneytið þá senda þá til yfirkjörstjórna.

Stærð og gerð atkvæðakassa
Dómsmálaráðherra setur nánari reglur um stærð og gerð atkvæðakassa en í kjörfundarstofu skal vera hæfilega stór atkvæðakassi sem sveitarstjórn leggur til.  Atkvæðakassinn skal þannig búinn að ekki sé unnt að ná kjörseðli úr honum án þess að opna hann og þannig að unnt sé að læsa honum.

Atkvæðagreiðsla á kjörfundi

Kosningaleiðbeiningar ásamt sérútgáfu af lögum um kosningar til Alþingis
Dómsmálaráðuneytið lætur kjörstjórnum í té kosningaleiðbeiningar sem hægt er að festa upp í kjörfundarstofu.  Þá skal í hverri kjördeild vera til staðar sérprentun sem dómsmálaráðuneytið gefur út með lögum um kosningar til Alþingis, ásamt stjórnarskránni ásamt skýringum ef þurfa þykir.

Kosningaúrslit og talning

Kjörgögn lögð fyrir Alþingi
Að talningu lokinni sendir yfirkjörstjórn dómsmálaráðuneytinu afrit af gerðabók sinni viðvíkjandi kosningunni ásamt ágreiningsseðlum sem dómsmálaráðuneytið leggur fyrir Alþingi í þingbyrjun með sömu ummerkjum sem það tók við þeim.

Geymsla kjörskrár
Eftir að yfirkjörstjórn hefur gengið frá öllum kjörskrám í innsiglaðar umbúðir sendir hún dómsmálaráðuneytinu þær, en ráðuneytið geymir þær í eitt ár.

Útgáfa kjörbréfa

Kjörbréf að fyrirmynd dómsmálaráðuneytisins
Kjörbréf þau sem landskjörstjórn fær hinum kjörnu þingmönnum hverju sinni skulu samin samkvæmt fyrirmynd er dómsmálaráðuneytið segir fyrir um. 

Dómsmálaráðuneytið fær afrit af gerðabók landskjörstjórnar vegna ágreinings um úthlutun þingsæta
Ef upp kemur ágreiningur á milli umboðsmanna stjórnmálasamtaka, sem tóku þátt í alþingiskosningunum, og landskjörstjórnar um felldan úrskurð eiga umboðsmenn rétt á að fá bókaðan ágreining sinn í gerðabók landskjörstjórnar, sem sendir dómsmálaráðuneytinu afrit af gerðabók sinni um úthlutun þingsæta.  Ráðuneytið leggur það síðan fyrir Alþingi í þingbyrjun með sömu ummerkjum.

Uppkosningar

Kosningar úrskurðaðar ógildar
Ef kosning er úrskurðuð ógild er nauðsynlegt að halda uppkosningu og skal þá dómsmálaráðuneytið boða með auglýsingu til nýrra kosninga í kjördæmi og ákveða kjördag svo fljótt sem því verður við komið og eigi síðar en innan mánaðar.

Kosningakærur

Kærur
Vilji kjósandi leggja fram kæru vegna þess að:

• þingmann er kosningu hlaut skorti einhver kjörgengisskilyrði, eða
• framboðslisti hafi verið ólöglega framboðinn, eða
• framboðslisti hafi verið kosinn svo að ógilda beri kosninguna,

skal hann senda kæru í tveimur samritum til dómsmálaráðuneytisins innan fjögurra vikna frá því að kosningaúrslit voru auglýst, en þó áður en næsta Alþingi kemur saman.  Dómsmálaráðuneytið sendir þegar í stað umboðsmönnum framboðslistans annað samritið en hitt skal lagt fyrir Alþingi þegar í þingbyrjun.